۲۷ اوت ۲۰۲۶ - طبق مطالعه جدیدی که در مجله Scientific Reportsمنتشر شده است، قرار گرفتن در معرض نور خورشید با کاهش سطح قند خون و کاهش احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ مرتبط است.
پیشزمینه
دیابت نوع ۲ یک بیماری متابولیک مزمن است که در آن بدن یا نمیتواند انسولین کافی تولید کند یا نمیتواند به درستی از آن استفاده کند که منجر به تجمع گلوکز در خون (هایپرگلیسمی) میشود. این وضعیت یکی از دغدغههای اصلی بهداشت عمومی است که تأثیرات قابلتوجهی بر عوارض بیماری، مرگومیر و هزینههای مراقبتهای بهداشتی دارد.
چندین مطالعه مشاهدهای، سطوح پایینتر ویتامین D، در گردش خون را با خطر بالاتر ابتلا به دیابت نوع ۲ مرتبط دانستهاند. با این حال، کارآزماییهای تصادفی کنترلشدهی فعلی، عموماً پایین بودن ویتامین Dرا به عنوان یک عامل علیتی ثابت نکردهاند و از مکملدرمانی ویتامین D، برای پیشگیری از دیابت نوع ۲ در جمعیت عمومی حمایت نمیکنند.
ویتامین D، عمدتاً در پوست انسان پس از قرار گرفتن در معرض تابش اشعه فرابنفش Bخورشید سنتز میشود. شواهد موجود حاکی از آن است که قرار گرفتن در معرض تابش UV میتواند اکسید نیتریک (Nitric Oxide) ذخیرهشده در پوست را فعال کند که بهنوبه خود میتواند از طریق گشاد شدن عروق (Vasodilation)، فشار خون را کاهش دهد. مطالعات حیوانی نیز تابش UV را به کاهش شاخصهای سندرم متابولیک و افزایش وزن مرتبط دانستهاند. این مشاهدات نشان میدهد که نور خورشید ممکن است مزایای قلبی-عروقی و متابولیک مستقلی از ویتامین D داشته باشد.
با توجه به مزایای بالقوه نور خورشید برای سلامتی، پژوهشگران دانشگاه ادینبورگ (بریتانیا) و مؤسسه کارولینسکا (سوئد) به بررسی ارتباط بین مواجهه حاد و مزمن با نور خورشید و سطوح قند خون و دیابت نوع ۲ پرداختند.
طراحی مطالعه
این مطالعه از دادههای ارزیابی پایه شرکتکنندگان در «بانک زیستی بریتانیا» جمعآوریشده بین سالهای ۲۰۰۶ و ۲۰۱۰ استفاده کرد. میانگین تخمینی روزانه اشعه UVA از آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن جمعآوری شد تا میانگین UVAدوروزه و هفتروزه برای هر شرکتکننده محاسبه شود. این تخمینها که نشاندهنده UVAمحیطی در محل سکونت شرکتکنندگان بود و به عنوان شاخصی برای مواجهه کوتاهمدت با نور خورشید عمل میکرد، برای یافتن ارتباط با سطح قند خون شرکتکنندگان تحلیل شدند.
اطلاعات گزارششده توسط شرکتکنندگان درباره دفعات استفاده از سولاریوم یا لامپهای خورشیدی در هر سال، به عنوان شاخصی برای مواجهه مزمن با نور خورشید استفاده شد. بر اساس دفعات استفاده، شرکتکنندگان در گروههای غیراستفاده کننده، استفاده کننده گاهبهگاه یا استفاده کننده دائم دستهبندی شدند. تحلیلهای بقای گذشتهنگر، محدود به شرکتکنندگان با تبار سفید اروپایی، برای بررسی ارتباط بین استفاده از سولاریوم و تشخیص دیابت نوع ۲ انجام شد.
یافتههای کلیدی
تحلیل مطالعه نشاندهنده یک رابطه معکوس بین مواجهه با UVAمحیطی و سطح قند خون بود. بهطور خاص، این تحلیل نشان داد که میانگین مواجهه بالاتر با نور خورشید در دوره ۲ روزه منتهی به روز نمونهگیری خون، در زمستان با سطوح پایینتر قند خون مرتبط است؛ در حالی که میانگین مواجهه بالاتر در دوره ۷ روزه مشابه، با سطوح پایینتر قند خون در هر دو فصل زمستان و بهار همراه است.
در مورد تأثیر مواجهه مزمن با نور خورشید، تحلیل نشان داد که استفاده کنندگان گاهبهگاه و دائم سولاریوم در مقایسه با افراد غیر استفاده کنندگان، به ترتیب ۱۴ و ۲۲ درصد خطر کمتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ داشتند. میانگین دوره مشاهده تحلیلی از سن ۲۰ سالگی تا زمان تشخیص دیابت یا ارزیابی پایه، ۳۸ سال بود. یک روند خطی معنیدار در خطر دیابت در میان گروههای استفادهکننده از سولاریوم، با یک رابطه «دوز-پاسخ» سازگار بود.
تحلیلهای بیشتر نشان داد که استفاده مکرر از سولاریوم با شاخص توده بدنی (BMI) پایینتر، سطح قند خون پایینتر و سطح ویتامین Dبالاتر، به صورت وابسته به دوز، همراه بوده است.
اهمیت این مطالعه
این مطالعه نشان میدهد که مواجهه کوتاهمدت با نور خورشید با کاهشهای جزئی در قند خون مرتبط است که نویسندگان آن را در سطح جمعیت، بالقوه معنادار میدانند. در مجموع، تحلیلهای حاد و مزمن به نقش احتمالی مواجهه با نور خورشید در سلامت متابولیک اشاره دارند، اگرچه هیچکدام رابطه علیتی را ثابت نمیکنند.
مواجهۀ کوتاهمدت با نور خورشید ممکن است از طریق اکسید نیتریک بر سطح قند خون تأثیر بگذارد که تحقیقات قبلی نشان میدهند حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از مواجهه با UVبه اوج خود میرسد. اکسید نیتریک ممکن است با افزایش جریان خون، ترشح انسولین و حساسیت به انسولین، سطح قند خون را کاهش دهد.
شایان ذکر است که قویترین رابطه معکوس بین مواجهه با نور خورشید و قند خون در زمستان مشاهده شد، زمانی که سطوح کلی نور خورشید پایین است. تحلیلهای غیرخطی نشان داد که سطح گلوکز در مواجهههای کم با UVA بیشترین کاهش را داشت و سپس در سطوح بالاتر UVA(که در ماههای آفتابیتر رایجتر است) به ثبات (Plateau) رسید.
این یافتهها نشان میدهد که ممکن است یک «آستانه» از مواجهه با نور خورشید برای ایجاد اثرات متابولیک کوتاهمدت مورد نیاز باشد که فراتر از آن، مواجهۀ اضافی ممکن است فایده چندانی نداشته باشد. در سایر فصول که اکثر روزها ممکن است به اندازه کافی آفتابی باشند، مواجهه روزانه اضافی ممکن است مزیت متابولیک بیشتری ایجاد نکند.
فصل زمستان در مناطق با عرض جغرافیایی بالا مانند بریتانیا با سطوح پایینتر تابش UVBهمراه است که برای تولید ویتامین Dناکافی است. این نشان میدهد که ارتباط مشاهدهشده بین مواجهه کوتاهمدت با نور خورشید و قند خون پایینتر، ممکن است شامل مکانیسمهای مستقل از ویتامین Dباشد.
رابطه وابسته به دوز مشاهدهشده بین استفاده از سولاریوم و خطر دیابت نوع ۲ با سطوح بالاتر ویتامین D و قند خون پایینتر همراه بود. دفعات استفاده از سولاریوم در میان شرکتکنندگان مطالعه اندک بود که بعید است تفاوت قابلتوجه در سطوح ویتامین Dمشاهدهشده بین استفاده کنندگان و غیراستفاده کنندگان را به طور کامل توجیه کند. این یافتهها نشان میدهد که استفاده از سولاریوم ممکن است با الگوهای گستردهتری از مواجهه عادتگونه با خورشید مرتبط باشد که به طور مشترک در ارتباطات متابولیک مشاهدهشده نقش دارند.
این مطالعه محدودیتهایی دارد؛ UVAمحیطی شاخص کاملی برای مواجهه فردی با نور خورشید نبود، قند خون تحت شرایط غیراستاندارد ناشتایی اندازهگیری شد و استفاده از سولاریوم و سابقه دیابت توسط خود شرکتکنندگان گزارش شد. تحلیل مزمن نیز گذشتهنگر بود، به شرکتکنندگان سفیدپوست اروپایی محدود شد و ممکن است علیرغم تعدیلهای آماری، همچنان مستعد عوامل مخدوشکننده رفتاری باقیمانده باشد.
در مجموع، این مطالعه مزایای بالقوه سلامت متابولیک مرتبط با مواجهه عادتگونه با نور خورشید را برجسته میکند. با این حال، محققان هشدار دادند که این یافتهها مستقیماً از استفاده از سولاریوم به عنوان مداخلهای برای کاهش خطر دیابت نوع ۲ حمایت نمیکنند. همچنین محققان خاطرنشان کردند که نور خورشید یک عامل خطر شناختهشده برای سرطان پوست است که نیاز به شناسایی منابع ایمن و محدوده دوز مناسب را برجسته میکند. استفاده از سولاریوم ممکن است نشاندهنده رفتار کلیتر «آفتابدوستی» و مواجهه عادتگونه با نور خورشید باشد.
تحقیقات آینده که به بررسی مدت و دوز بهینۀ مواجهه با نور خورشید میپردازند، ممکن است به ارائۀ اطلاعات بیشتر برای مداخلات، سیاستهای بهداشت عمومی و دستورالعملهای مرتبط با مواجهه با خورشید و سلامت متابولیک کمک کنند.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260827/Sunlight-blood-sugar-and-diabetes-a-new-study-finds-an-intriguing-connection.aspx